مکتب الزینب

زینبیه ، آفتابی که از پشت ابر بیرون آمد
گفت و گو با حاج غلامرضا عینی فرد زنجانی

اشاره : از شب های سه شنبه سال 68 بود که همه چیز پا گرفت ، از روزهای سردی که دل دوستداران گرم شد تا دل به دلدار بدهند . خودش می گوید ما بهانه شدیم تا آفتاب حضرت زینب جلوه کند و دوباره رونق چراغ به خانه عشق برگردد .
زنجانیها شاید 80 سال است که روز دوم امام را به سوگواری با علمداران زینب ( س ) می گذرانند ، نزدیک به هشتاد سال عاشقی ، اقتدا و ایمان ورزیدن . حاج غلامرضا عینی فرد مداح اهل بیت که تا به حال 10 جلد کتاب مرثیه به زیور طبع آراسته کرده از آغاز راه اینگونه به یاد می آورد که چراغ این خانه را جوانان و نوجوانان محل دست در دست ریش سفیدها روشن کردند .
حال 3000 نفر کارت دارند ، کارتی که نشان می دهد " بی بی " به آنها افتخار غلامی داده است .
گفتگوی تفصیلی ما را با حاج غلامرضا عینی فرد زنجانی ، مدیر مکتب الزینب زنجان را در پی می خوانید :

- مکتب الزینب زنجان چگونه شکل گرفت ؟
بعد از انقلاب تغییر و تحولاتی شد و زینبیه عظمتش را از دست داد و به نوعی به انزوا رفت . من بعضی وقتها به زینبیه سر می زدم ، مقابل در وسط می نشستم و برای خودم شعر می خواندم ، نوحه می خواندم و گریه می کردم . مدام هم به این فکر می کردم که چرا اینجا اینطور شد . یکی از همین روزها ساعت دو بعد از ظهر یک روز تابستانی بود که من در زینبیه بودم که حاج محمود کلامی از همسایه های اصیل محله زینبیه آمد و همراه با خودش هم دفترچه حسابی نیز آورد . گفت : ببین در حساب فقط 36 هزار تومان پول داریم ، زمستان امسال حتی نمی توانیم پشت بام زینبیه را برف روبی کنیم و هزینه نگهداریش را بپردازیم .
حاج محمود به من گفت شما یک فکری به حال اینجا بکن ، گفتم چه فکری ، من نه اهل این محلم و نه وقت دارم ( آنزمان من در تهران بودم ) ، اما به چشم ، فکر می کنم و خبرش را به شما می دهم . من فکر کردم ، توسل کردم و پس از استخاره شبهای سه شنبه را برای برگزاری مراسم در زینبیه انتخاب کردم و خواستم اینجا یک شب در هفته چراغش روشن باشد .

- چرا شبهای سه شنبه ؟
چون تاریخ اسلام خاطره های بسیار خوبی از این شب و روز دوشنبه دارد . اینروز ، روز مقدسی است و در روایات هم آمده که نامه اعمال مسلمانان را در روزهای دوشنبه به محضر حضرت مهدی ( عج ) می برند . به هر حال این روز انتخاب شد .
- از چه زمانی این برنامه شروع شد ؟
از روز وفات حضرت زینب ( س ) در سال 68 . در اصل ما بهانه شدیم و حضرت خودش جلوه کرد و زینبیه را مثل آفتاب از پشت ابر بیرون آورد .

- چه کسانی شما را همراهی کردند تا این هیئت را تاسیس کنید ؟
اهل محل ، همسایه ها . ما در ابتدا اصلا هیئت امنا نداشتیم ، خیلی از کارها هم به دست جوانان و نوجوانی انجام می شد که حالا هم عهده دار بسیار ی از کارهای زینبیه هستند .

- در محرم سال 68 هم برنامه داشتید ؟
من محرم 68 را در زنجان نبودم . چون هیئت نوپا بود و احتمال می دادیم برخی مشکلات پیش بیاید . برنامه ها به این شکلی که الان هست از سال 69 شروع شد .
ما در اولین سالگرد تاسیس مکتب الزینب در روز شهادت حضرت زینب ( س ) برنامه گذاشتیم ، جدی تر تبلیغ کرده بودیم و خبرش هم دهان به دهان گشته بود . در آن شب آنقدرجمعیت در زینبیه بود که خود من و مردم هم تعجب می کردند که در زینبیه ای که پیش از این در شب عاشورا بیشتر از 10 ، 15 نفر حضور نداشتند ،چگونه این همه جمعیت آمده اند . این هم یکی از الطاف حضرت زینب بود . در محرم همان سال حتی در کوچه ها هم جای سوزن انداختن نبود و این برای ما اصلا باور کردنی نبود .

- چه شد که روز دوم امام ، یازدهم محرم ، را برای حرکت دسته انتخاب کردید ؟
این روز منتخب ما نیست و بر می گردد به حدود 80 سال پیش . از همان موقع دسته زینبیه در روز دوم امام حرکت می کرد . تنها تغییری که ما در آن برنامه دادیم این بود که آن را از صبح به بعد از ظهر منتقل کردیم .
- از تاسیس مکتب الزینب چه هدفی داشتید ؟
اولین و مهمترین هدفمان احیای زینبیه بود . اما از دو سال بعد که برنامه شبهای سه شنبه با استقبال مردم و به ویژه جوانان مواجه شد ، برخی مضامین را هم در قالب نوحه گنجاندیم که این علاوه بر تاثیراتی که بر جوانان گذاشت ، در خانواده ها و جامعه هم مورد استقبال واقع شد .

- مکتب الزینب امروز چند عضو دارد و اصلا فلسفه این عضو گیری و صدور کارت برای اعضای هیئت چیست ؟

یکی از کارهایی بود که در هیئت های تهران تجربه شده و اتفاقا جواب هم داده بود ، همین صدور کارت عضویت بود . ما هم تصمیم گرفتیم برای اعضای هیئتمان کارت عضویت صادر کنیم . صدور کارت این حسن را داشت که افراد یک نوع تعهد ویژه نسبت به زینبیه پیدا کنند و این احساس را داشته باشند که خود حضرت زینب ( س ) اجازه ورود و خدمت را به ایشان داده اند . ما الان حدود 3000 عضو داریم .

- در مورد طشت گذاری و فلسفه آن هم توضیح دهید ؟
طشت گذاری یک مراسم سنتی ، مذهبی اردبیلی و جزء سنتهای عزاداری ایران است . فلسفه آنهم این است که وقتی سیدالشهدا از مکه به سمت کوفه حرکت کردند در یکی از محلهای توقف نزدیک به کوفه فرمودند که این چشمه آب بردارید . اطافیان حضرت با وجود اعتقاد به این که امام معصوم از وقایع آگاه است ، از حضرت پرسیدند : چرا از این چشمه آب برداریم ؟ چشمه پر آب تری در منزل بعدی وجود دارد . اطرافیانی که عارف تر و عالم تر بودند گفتند به فرموده امام معصوم نمی توان شبهه وارد کرد ، همه ظرفها و طشتها را پر از آب کنید . وقتی کاروان به منزل بعدی رسید دیدند که آن چشمه کاملا خشک شده است . هنگامی که کاروان به صحرای کربلا وارد شد و با لشگر حر بن ریاحی که به قصد دستگیر کردن امام به کربلا آمده بود رو به رو شد ، دیدند که سپاهیان حر از تشنگی در معرض مرگ قرار دارند ، امام به حر پیغام داد که من برای تو و سپاهیانت آب آورده ام . آبها را به تشت می ریختند و سپاه حر از آن می نوشیدند . استاد شهریار در این باره شعری دارد که :
آب خود با دشمنان تشنه قسمت می کند عزت و آزادگی بین تا کجا دارد حسین
این را می توانیم فلسفه مراسمی بدانیم که هر ساله در ابتدای ماه محرم به منظور اعلان عزا برگزار می شود .

- خوب این مسئله مهمی است و باید تاثیر زیادی در حادثه کربلا داشته باشد .
همینطور است . من تعجب می کنم که چرا جامعه تشیع هنوز فلسفه طشت گذاری را نمی دارد . کورت فریشلر نویسنده فرانسوی کتاب امام حسین و ایران ، این مسئله را باعث بیعت حر بن ریاحی با امام حسین ( ع ) و روی گرداندن وی از یزید می داند . چراکه امام حسین این کار را نه به خاطر نفع شخصی ، بلکه به خاطر رضای خدا و اجرای احکام آسمانی و شریعت نبوی انجام داد . و این ایثار و گذشت امام باعث گردید که حر از سپاه کفر به یاران امام حسین بپیوندد و یکی از قهرمانان کربلا شود .

- طشت گذاری از کی در زنجان مرسوم شد ؟
این رسم در زنجان نبود ، وقتی هیئت مکتب الزینب تاسیس شد ما رسمی به نام اعلان عزا را در زینبیه پایه گذاری کردیم . که اگر در اردبیل طشت گذاری داریم در زنجان هم اعلان عزا داشته باشیم . این مراسم هر سال با شکوه بیشتری در زینبیه برگزار می شود .

- آیا مکتب الزینب در سایر شهرها هم برنامه دارد ؟
علاوه بر برنامه هایی که در تهران و سایر شهرها در طول سال و به مناسبت های مختلف برگزار می شود ، همه ساله در روز 28 صفر ، روز رحلت حضرت رسول اکرم ( ص ) ، در صحن مطهر حضرت علی بن موسی الرضا ( ع ) در مشهد ، توسط مکتب الزینب زنجان مراسم عزاداری با شکوهی برگزار می شود .

مراسم سخنرانی وعزاداری دهه اول محرم
وب سایت مقام معظم رهبری
وب سایت ریاست محترم جمهور
طراحی و اجرا: شرکت آداک                            كليه حقوق این وب سایت براي مسجد زینبیه اعظم زنجان محفوظ است